De lessen
WATER AARDE PLANT & DIER MENS
GROEP 1 & 2 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Kopje onder

Kinderen ervaren en worden zich er bewust van dat ze dagelijks heel veel met water te maken krijgen.

Kinderen ontdekken en leren:
  • dat water kan veranderen in ijs en waterdamp
  • over de seizoenen
  • dat water stroomt van hoog naar laag
  • de betekenis van drijven, zweven en zinken
  • wat water absorbeert of afstoot
  • sporen van dieren die in en om het water leven

Hoe ziet de les eruit?
De les begint met een inleiding. Daarna doorlopen de kinderen een circuit met wateropdrachten, zowel binnen als buiten.

Locatie
Deze les vindt plaats in dependance de Hooge Vorssel te Heesch.

Wanneer
september, oktober, maart, april, mei, juni

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Kennen de kinderen dieren die in, op of bij het water leven? Hoe beweegt een visje? Hoe zwemt een eendje? Hoe zien de pootjes van een eend eruit?

Bekijk het filmpje. Het laat de ontwikkeling zien van kikkerei tot kikker.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Afronding
Kijkt de klas graag naar Flip de beer? Bekijk dan dit filmpje met ijs- experimentjes.

Iets pittiger is het filmpje over bevriezen, smelten en verdampen. Geschikt voor groep 2.
 
Oudere kleuters kunnen op de interactieve site van www.droppiewater.nl zelfstandig rondkijken. Deze site is van diverse waterschappen, waar onder waterschap Aa en Maas. De thema’s sluiten aan bij de inhoud van de les op Natuurcentrum De Maashorst.

Download als pdf
GROEP 3 & 4 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Vies water, schoon water

Deze les gaat over schoon water en afvalwater in en om het huis. Drinkwater komt uit de natuur en na gebruik stroomt het weer terug naar de natuur. De leerlingen begrijpen waarom het belangrijk is om afvalwater eerst te zuiveren.

Kinderen ontdekken en leren:
  • waterdiertjes kennen
  • waarom afvalwater gezuiverd moet worden
  • hoe je vuil water kunt zuiveren
  • de werking van de sifon
  • de samenstelling van limonade

Kinderen worden zich bewust hoe belangrijk water voor ons is.

Hoe ziet de les eruit?
De leerlingen doorlopen een circuit met allerlei doe-opdrachten. Daarbij maken ze water vies én schoon, ze ontdekken het effect van afwasmiddel, leggen zelf een waterbaan aan en onderzoeken de waterdiertjes in de vijver.

Locatie
Deze les vindt plaats in dependance de Hooge Vorssel te Heesch.

Wanneer
September, oktober, maart, april, mei, juni

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Schoon water en afvalwater staan centraal in de les.
Waarvoor gebruiken we water?
Dit filmpje laat zien hoe het afvalwater weer gezuiverd wordt. Dat is nodig, anders komt het vieze afvalwater in de natuur.

Tandenpoetsen
Hoe poetsen de kinderen hun tanden? Zijn er kinderen die de kraan open laten staan? Waarom kun je de kraan beter dicht draaien? Laat de kinderen vergelijken. Geef twee kinderen een tandenborstel. Beiden gaan 2 minuten poetsen. Een kind met een glas water en de ander met de kraan open. Zet vooraf een emmer onder de kraan en vergelijk het waterverbruik van beide methoden. Wat vinden de kinderen beter?

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Afronding
Wat hebben de kinderen geleerd? In dit filmpje komen veel onderwerpen uit de les nog even aan bod.

Rond het thema water af met een spel. Laat de kinderen om de beurt een situatie uitbeelden die met water te maken heeft.

Download als pdf
GROEP 5 & 6 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

De kracht van water

www.waterwizz.nl/riool/Regen valt, rivierwater verdampt en water stroomt naar beneden. Dat gaat allemaal vanzelf. Daar doen wij niets aan. Dijken en stuwen aanleggen, van zee land maken, water oppompen, vervoer over water, grondwater vies maken én weer schoon maken, energie opwekken met water. Dat zijn dingen die we met water doen. In deze les leren de kinderen hoe dat allemaal gaat.

Kinderen ontdekken en leren:
  • hoe een waterstroom beïnvloed kan worden
  • de werking van de sifon, de hevel en de schroef van Archimedes
  • hoe je vuil water kunt zuiveren
  • dat je met stromend water een rad kunt laten draaien
  • de opwaartse kracht van water en weten hoe ijzeren boten drijven

Hoe ziet de les eruit?
Na een korte inleiding volgen de kinderen in groepjes hun eigen route langs een circuit met wateropdrachten.

Locatie
Deze les vindt plaats in dependance de Hooge Vorssel te Heesch.

Wanneer
September, oktober, maart, april, mei, juni

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Laat de kinderen alvast nadenken over wat we allemaal doen met water. Denk aan drinken, wassen en zuiveren, maar ook een vervoer over water per schip, overstromingen voorkomen (veiligheid) en nieuw land maken (polders).

In de les op het natuurcentrum maken de leerlingen kennis met afvalwater en doen zelf proefjes met waterzuivering. Deze twee filmpjes maken het beeld van waterzuivering compleet.
Waterwizz
School tv

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Afronding
In het filmpje ‘teveel water’ zie je hoe een gebied onder water met de ‘waterschroef’ wordt leeggepompt.

Download als pdf
GROEP 7 & 8 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Waar blijft het water?

In de les voor groep 5 en 6 kijken we vooral naar het water ‘bovengronds’: wat doen we met water en hoe maken we het afvalwater weer schoon voordat het teruggaat naar de natuur? In deze les gaan we ‘ondergronds’. We kijken naar het water in de natuur. Waar komt het water vandaan, wat is grondwater, welk grondwaterpeil is geschikt voor bomen? Hoe behouden we natte gebieden en waarom willen we dat?

Kinderen ontdekken en leren
:
  • wat grondwater is en dat dit voor drinkwater wordt opgepompt
  • factoren kennen die invloed hebben op het grondwaterpeil
  • over de natuurlijke kringloop van water
  • zich de kwetsbaarheid van een drinkwaterwingebied

Hoe ziet de les eruit?
Na een korte inleiding volgen de kinderen in groepjes hun eigen route langs een circuit met wateropdrachten.

Locatie
Deze les vindt plaats in dependance de Hooge Vorssel te Heesch.

Wanneer
September, oktober, maart, april, mei, juni

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Dit filmpje over ‘de kringloop van het water’ geeft de leerlingen een goede voorbereiding om de onderwerpen uit de les in een breder kader te plaatsen.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Woon je in Oost Brabant? Dan zorgt waterschap Aa en Maas voor de zuivering van het afvalwater. Willen jullie een keer gaan kijken op een echte rioolwaterzuivering? Dat kan als je in groep 7 of 8 zit. Laat je leerkracht een afspraak maken. Kijk hier voor de lesbrieven.

In de waterbak hebben leerlingen een stuw laten werken. Hoe deze kleine stuwtjes in het echt worden gebruikt, wordt uitgelegd door twee boeren in een zeven minuten durend filmpje op YouTube.

Download als pdf
Terug naar Het Lespakket       Terug naar boven
GROEP 1 & 2 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Kleine beestjes

Inhoud
De kinderen maken kennis met diverse kleine beestjes, maar vooral met lieveheersbeestjes.

Kinderen ontdekken en leren:
  • over kleine beestjes en over lieverheersbeestjes:
  • Hoe ziet de larve eruit? Wat eten ze?
  • Wat vertellen de stippen?
  • Welke kleuren hebben ze?

Hoe ziet de les eruit?
Na een introductie over een lieveheersbeestje en andere diertjes gaan de kinderen met een lieveheersjasje aan en  een tas vol materialen buiten op zoek naar kleine beestjes ‘in het echt’.

Locatie
De inleiding van deze les vindt plaats op de leszolder van Natuurcentrum De Maashorst.

Wanneer

april, mei, juni, alleen in de middagen. In de ochtend na overleg.

Kosten

€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Sommige mensen vinden kleine beestjes griezelig. Het is goed om kinderen al jong te leren dat ze met respect met kleine beestjes omgaan, want ze hebben een grote betekenis voor de natuur. Bijna iedere kleuter is dol op lieveheersbeestjes. Laat als voorbereiding dit filmpje zien.

Vertel wat over een paar kleine beestjes:
  • Lieveheersbeestjes hebben stippen. Dat zegt niets over hun leeftijd, maar over de soort. De larven zien er vreemd uit. Larven en volwassen lieveheersbeestjes eten heel veel bladluizen.
  • Een oorworm eet planten en kruipt niet in oren!
  • De duizendpoot heeft 32 pootjes. Het rovertje eet andere diertjes.
  • Een miljoenpoot heeft ongeveer 100 pootjes en eet plantaardig voedsel. Is hij bang? Dan rolt hij zich op.
  • De pissebed houdt van donker en een beetje nattigheid.
  • Slakken hebben huisjes, maar er zijn ook slakken zonder huisje: naaktslakken. Slakken hebben twee kleine voelsprietjes en twee ogen op sprietjes.
  • Lieveheersbeestjes hebben stippen. Dat zegt niets over hun leeftijd, maar over de soort.
  • De regenworm trekt bladeren in de grond en eet ze onder de grond op.
  • Een rups wordt later vlinder.
  • Een kever heeft twee vleugels, ze zijn beschermd door twee rugschildjes.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.
Afronding
Zoals de kinderen op het natuurcentrum kleine beestjes hebben gevonden, zo kan dat ook in de tuin of op het schoolplein. Flip de beer doet mee!

In dit sprookjesachtig filmpje wordt de functie van kleine bodemdiertjes op kleuterniveau uitgelegd.

Download als pdf
GROEP 3 & 4 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Mieren

Op het natuurcentrum verkleden de kinderen zich als mier en ontdekken hoe het is om een mier te zijn. Wat doe je als je wordt aangevallen door een wesp? Hoe kun je een geurspoor volgen? Wat eet een mier?

Kinderen ontdekken en leren:
  • over de leefwijze van mieren
  • over de relatie tussen mieren en andere dieren (bladluis en wesp)

Hoe ziet de les eruit?
Na een korte introductie in het tot mierennest verbouwde leslokaal van Natuurcentrum De Maashorst gaan de kinderen binnen en buiten opdrachten uitvoeren en leren zo over het leven van dit kleine insect.

Locatie
Leslokaal Natuurcentrum De Maashorst

Wanneer
maart - april

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
In de les op Natuurcentrum De Maashorst krijgen de kinderen opdrachten waarbij ze zelf als mier op pad gaan. Om een indruk te krijgen van het uiterlijk en de beweging van mieren is dit korte filmpje geschikt. Het laat zien over hoe mieren het zoete sap van bladluizen opdrinken. De mier en de bladluis werken samen. De mier mag af en toe drinken en beschermt de bladluis tegen aanvallers (zoals lieveheersbeestjes).

Met het oog op de uit te voeren opdrachten en de beperkte tijd op het natuurcentrum is het van belang dat minimaal het volgende in de voorbereiding op school aan bod komt:
  • Het geurspoor dat mieren verspreiden om andere mieren de weg te wijzen.
  • De verdediging met mierenzuur bv. bij een aanval van een wesp.
  • De kenmerken van een insect, te weten lijf in 3 delen en 6 poten.
  • Het voedsel van mieren (zoetigheid en dieren).
  • Ontwikkeling ei – larve – pop in cocon – doorzichtige mier – mier.
  • De rol mier ‹-› bladluis.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.
Afronding
Was het leuk om mier te zijn? Kun je een mier tekenen? Even denken, hoe ziet de mier er ook al weer uit?
  • een kopje met twee voelsprieten waarmee ze kunnen ruiken
  • een klein borststuk, met aan beide kanten 3 pootjes
  • en dan nog een dik achterlijfje

Weet je een mooie naam voor je mier?

Download als pdf
GROEP 5 & 6 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Stenen

In De Maashorst liggen overal stenen. Hoe zijn ze hier gekomen? Een les over zuidelijke zwerfstenen, windkeien, rolstenen, verzamelstenen, streepjesstenen en schatstenen.

Kinderen ontdekken en leren:
  • stenen te onderscheiden
  • over de herkomst van stenen in de Maashorst
  • dat rotsen door erosie veranderen in keien kiezels en zand
  • over het ontstaan van gesteente

Hoe ziet de les eruit?
De kinderen gaan stenen zoeken en daarmee aan de slag.  Ze determineren de stenen, maken zelf een fossiel, proberen vuur te maken met vuursteen, bekijken agaat en kwarts en leren het verschil tussen zand, grind en keien.

Locatie
Leslokaal Natuurcentrum De Maashorst

Wanneer
september tot half november

Kosten

€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Rotsen brokkelen af en worden uiteindelijk zand. Elke zandkorrel komt van een steen die afgeschuurd en vermalen is. In dit korte filmpje wordt uitgelegd dat de steendeeltjes losraken en via rivieren in zee terecht komen.

Steen kan op twee manieren ontstaan:
  1. Vanuit zandkorrels ontstaan er nieuwe steenlagen op de zeebodem. Hoe gebeurt dat? U kunt de zandkorrels vergelijken met suikerkorreltjes die worden samengeperst tot suikerklontjes (zandsteen). Deze animatie laat zien hoe dat werkt.
  2. Als een vulkaan uitbarst, komt er gesmolten steen uit de aarde. De lava koelt af en vormt een nieuwe laag gesteente.

In de lava ontstaan tijdens het afkoelen soms belletjes. Dit kan later een ‘schatsteen’ worden. Een holle steen met kristallen aan de binnenkant. Op het natuurcentrum krijgen de leerlingen een schatsteen te zien.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Meenemen
Ieder kind neemt een (versierde) schoendoos mee om straks de gevonden stenen en werkstukjes mee naar school te nemen.

Tip
Laat de kinderen de schoenendoos op school versieren, zodat het een echte schatkist wordt!
Afronding
Maak met de klas een kleine tentoonstelling van de gevonden zwerfstenen uit De Maashorst. Voor kinderen die nog meer willen weten is dit een prachtige site: www.kijkeensomlaag.nl.

Download als pdf
GROEP 7 & 8 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

GPS- kringloopmysterie

Het kringloopmysterie is een outdoor game in de natuur! Tijdens deze interactieve GPS-tocht spelen de kinderen een educatief vraag- en antwoordspel over de kringloop in De Maashorst.

In de natuur gaat niets verloren. Alles wordt hergebruikt. Bladeren vallen in de herfst van de bomen. En worden als voedsel gebruikt door allerlei organismen, die dit natuurlijke afval omzetten in voedingsstoffen voor planten. De kring is rond. Wij mensen kunnen daar nog veel van leren!

Hoe ziet de les eruit?
Na een korte introductie op het natuurcentrum gaan de kinderen pad met een GPS-apparaat. Onderweg spelen ze een educatief spel, doen grondboringen en luisteren naar de sapstroom van bomen.

Locatie
Natuurcentrum De Maashorst, alleen op ochtenden

Wanneer
september tot zomervakantie

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Vertel de kinderen over de kringloop van het bos waarbij de volgende onderwerpen aan bod komen:
  • Het seizoen, het weer (licht, temperatuur)
  • Bladverkleuring en bladval
  • Afbraak door diertjes, bacteriën en schimmels (paddenstoelen)
  • Strooisellaag, humus, voedingsstoffen
  • Begrippen: kringloop, voedselpiramide, voedselketen

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 5 groepjes van 4-7 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.
Afronding
Kunnen de kinderen vertellen hoe de kringloop van het bos werkt?
Wat recyclen de kinderen zelf? (papier, glas, plastic, hergebruik kleding en materialen)

Download als pdf
Terug naar Het Lespakket       Terug naar boven
GROEP 1 & 2 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Eekhoorntjes

Hoe ziet een eekhoorn eruit? Hoe beweegt ‘ie? En wat eet ‘ie graag? Op het natuurcentrum verkleden de kinderen zich als eekhoorn en ontdekken hoe het is om een eekhoorn te zijn.

Kinderen ontdekken en leren:
  • over hoe eekhoorns leven, wonen, bewegen, eten zoeken en bewaren, over het gezinsleven en wie zijn natuurlijke vijanden zijn
  • zaden en noten herkennen

Hoe ziet de les eruit?
De kinderen gaan als eekhoorns op pad. Ze kijken, voelen, proeven en lopen als een eekhoorntje. De vlugge eekhoorns doen samen een tikspel en proberen te ontkomen aan de havik.

Locatie
Hooge Vorssel, niet op vrijdagmiddag

Wanneer
september – oktober

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Als voorbereiding op de les van Natuurcentrum De Maashorst kunt u de kinderen alvast laten kennismaken met het thema van de les: de eekhoorn.

U kunt prachtige filmpjes laten zien. U kunt uit een aantal fragmenten kiezen. Laat de kinderen eens op de staart letten, is de vorm altijd hetzelfde? Nee, soms is de staart opgerold en soms juist recht. Een eekhoorn kan goed klimmen en springen. Om niet te vallen gebruikt hij z’n staart om in evenwicht te blijven en bij te sturen.
Krijgen eekhoorns baby’s? Ja, twee tot zes kleine baby’s tegelijk. Ze drinken melk bij hun moeder en blijven veilig in hun nest, hoog in een boom. Na drie maanden hebben ze hun moeder niet meer nodig. Dan zijn ze groot genoeg om voor zichzelf te zorgen.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Afronding
De leerlingen hebben geleerd dat uit een eikel, hazelnoot of dennenzaadje een nieuwe boom kan groeien. Laat ze op school eens zien hoe je uit zaad planten kunt opkweken, b.v. tuinkers. Strooi de zaadjes op een schoteltje met nat wc-papier. Zorg ervoor dat het papier vochtig blijft. Na een paar dagen ontkiemt het zaad en kunnen de kleuters proeven. Ook leuk: plant een eikel en kweek een eik.

Download als pdf
GROEP 3 & 4 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Zeven-diersoorten-pad

Een zoogdier is geen vis en een vogel is geen insect. Ontdek de verschillen tussen zeven diersoorten, waarvan er zes in De Maashorst leven.

Kinderen ontdekken en leren:
  • dat De Maashorst verschillende bewoners heeft, en dat ze op een verschillende manier leven en wonen
  • dat veel dieren met hun eigenschappen en kenmerken passen bij de omgeving waarin ze leven
  • over ordening van het dierenrijk en kunnen van de zeven hoofdgroepen een voorbeeld noemen

Hoe ziet de les eruit?
Na een inleiding op de leszolder gaan de kinderen in groepjes op pad. Elk groepje krijgt een tas met materialen en opdrachtkaarten mee. De kinderen en de ouder volgen het zeven-diersoorten-pad en voeren de opdrachten uit. De ouder leest informatie voor over woonomgeving, voedsel en eigenschappen van de dieren. De kinderen zoeken op hun knipkaart bij elk dier het juiste ‘jong’ en mogen bijbehorend vakje knippen.

Locatie
Zolder Natuurcentrum De Maashorst.

Belangrijk: Kom op tijd want de middag is kort!
Wanneer
september tot half november, alleen op de middagen. Ochtend in overleg.

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Als voorbereiding op de les op het natuurcentrum laat u de kinderen kennismaken met de zeven hoofdsoorten: zoogdieren, vogels, vissen, amfibieën, reptielen, insecten en spinnen

Kenmerken:
  1. Zoogdieren: zijn warmbloedig, jongen krijgen melk van hun moeder (bijvoorbeeld hond, konijn, varken, mens, mol).
  2. Vogels: hebben veren (bijvoorbeeld specht, merel, mus, vink).
    Bekijk het filmpje over de merel en over spechten.
  3. Vissen: leven in het water, halen adem door kieuwen, er zijn zoetwater- en zoutwatervissen. De zoutwatervissen leven zeeën en oceanen. (bijvoorbeeld goudvis, forel, zalm, haai, tonijn).
  4. Amfibieën: zijn koudbloedig en leven op het land en in het water (bijvoorbeeld kikkers, padden, salamanders).
    Bekijk het filmpje van kikkerdril tot kikker.
  5. Reptielen: zijn koudbloedig en leven op het land (bijvoorbeeld hagedis, slang, krokodil, schildpad).
  6. Insecten: hebben zes poten en een drieledig lijf: kop, borst en achterlijf (bijvoorbeeld honingbij, kevers, mieren, libellen, wespen, vlinders, vliegen).
  7. Spinnen: hebben acht poten (bijvoorbeeld kruisspin, huisspin, vogelspin).
    Bekijk het filmpje over de kruisspin.

Welk van de zeven diersoorten leven op en rond het schoolplein?
Afronding
Kunnen de kinderen van elke diergroep nog een voorbeeld bedenken?

Download als pdf
GROEP 5 & 6 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Honingbij

De honingbij staat centraal in deze les. Waarom zijn bijen zo belangrijk voor ons? Niet zozeer voor de honing, maar vooral voor de bestuiving van planten, zodat er vruchten groeien die wij kunnen eten.

Kinderen ontdekken en leren:
  • over het belang van  bijen voor de fruitteelt
  • hoe bijenvolken leven en samenwerken
  • hoe de imker een bijenvolk benut voor de productie van honing
Hoe ziet de les eruit?
De leerlingen voeren binnen en buiten allerlei opdrachten uit en mogen de bijenteelt van dichtbij bekijken.
Als ‘rode draad’ tussen de opdrachten wordt een kaarsje gemaakt: na iedere opdracht mogen de kinderen hun lontje in de vloeibare bijenwas dompelen.

Locatie
Leslokaal Natuurcentrum De Maashorst

Wanneer
mei – juni

Kosten

€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.
Inhoudelijk
Oefen met de kinderen van tevoren twee bijendansen: de kwispeldans en de rondedans.
Als voorbereiding op de les is verder dit filmpje geschikt, het geeft een beeld van de honingbij, de nectar en de imker.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Geef van tevoren op school ieder kind een nummer ( aftellen van 1 tot....), zodat hij/zij weet bij welk nummer zijn/haar kaarsje hangt. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.
Afronding
Laat de kinderen van elzenproppen een aardhommel of andere hommelsoort knutselen volgens het werkblad dat ze na afloop van de les meekrijgen.

In dit filmpje zien de kinderen hoe hommels voor de bestuiving van bloemen zorgen.

Het werk van de imker is op dit filmpje te zien.

Download als pdf
GROEP 7 & 8 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Linnaeus

Door plantsoorten te bekijken, te voelen, te ruiken, te proeven en te vergelijken, verwonderen  kinderen zich over de biodiversiteit van De Maashorst.

Kinderen leren en ontdekken:
  • dat er veel verschillende planten zijn
  • dat de eigenschappen van de planten aangepast zijn aan hun omgeving
  • wat biodiversiteit is
  • over de maatregelen in De Maashorst om de biodiversiteit te vergroten

Hoe ziet de les eruit?
De kinderen gaan in groepjes op pad en voeren zowel binnen als buiten opdrachten uit. Ze ontdekken verschillende planten, lamineren hun mooiste bladeren, nemen bloemen onder de loep, kweken hun eigen zonnebloem, laten zaden ontkiemen en zetten een lekker kopje kruidenthee.

Locatie
Leszolder Natuurcentrum De Maashorst, alleen op ochtenden

Wanneer
april, mei, juni
Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
De les gaat over planten en biodiversiteit. Bekijk alvast een kort filmpje over alledaags ‘groen’.
Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Meenemen
Voor de hele groep één doos van ca. 50 x 25 cm, om de gemaakte spullen in te doen.
Afronding
Wat is diversiteit? (soortenrijkdom)
Dieren hebben planten nodig. Weet je ook waarvoor? (voedsel, nestmateriaal, schuilplek)

Laat de leerlingen buiten een onderzoekje doen naar de biodiversiteit op het schoolplein:
  • Hoeveel verschillende soorten planten en bomen kun je ontdekken?
  • Zijn er bomen en struiken waar vogels kunnen nestelen?
  • Wormen en insecten eten graag dode bladeren. Zijn hier planten- en bladerresten te vinden?
  • Zou je het schoolplein rijker aan biodiversiteit kunnen maken. Hoe dan?

Hang de meegenomen gelamineerde bladeren voor het raam. Door ze te perforeren kunnen ze aan een touwtje worden opgehangen.

Plak de zakjes met zaden met een plakbandje tegen het raam. Zijn de worteltjes 2 cm lang? Draai dan de zakjes 30º, de wortels vervolgen hun groei recht naar beneden. Wortels en kiemplantjes reageren op de zwaartekracht en groeien de juiste kant op.

Download als pdf
Terug naar Het Lespakket       Terug naar boven
GROEP 1 & 2 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Schatten uit het bos

Welke schatten zijn er in het bos te vinden? Wat zie en ruik je het in het bos? De kinderen gebruiken al hun zintuigen om materialen uit het bos te verzamelen. Daarmee maken ze hun eigen bosparfum.

Kinderen ontdekken en leren:
  • de natuur met hun zintuigen
  • over bomen, beestjes en aarde
  • niet bang te zijn in het bos

Hoe ziet de les eruit?
Na een gezamenlijke start in het natuurcentrum gaan de kinderen in groepjes met een ouder op pad. Elk kind krijgt een knapzak mee. De kinderen doen onderweg opdrachtjes en verzamelen blaadjes, zand, veertjes, geuren en andere schatten. Op Slabroek maken ze van hun potje bosparfum een mooi cadeautje. Op school worden de gevonden materialen gebruikt om te knutselen.

Locatie
Zolder Natuurcentrum De Maashorst, alleen op ochtenden

Wanneer
september tot half oktober

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Als voorbereiding op de les op Natuurcentrum De Maashorst kunt u met de kinderen alvast deze filmfragmenten  bekijken: filmfragment 1
                                      filmfragment 2

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.
Afronding
Met de schatten uit het bos kunt u na afloop van de les op school aan de slag met creatieve opdrachten.

Zandtekenen
Laat zand drogen, roer het even om en giet een heel klein beetje op een dienblad. Waarmee kun je tekenen? Met je vinger, met een takje uit het bos. Schuif het dienblad even heen en weer en je kunt weer een nieuwe zandtekening maken. Of cijfers oefenen… Laat de kleuters staan bij het tekenen, dan komt hun pols niet tegen de rand van het dienblad.
Als er tijd over is, kunnen de kinderen met lijm, verfkwast en papier een zandtekening maken.
Boom zaaien
De mooiste schat uit het bos is een zaadje waaruit een nieuw boompje groeit, bijvoorbeeld het zaadje uit een dennenappel, een eikel, kastanje, nootje of besje. Doe het zaadje 2 cm diep in een pot met aarde. Vergroot de slaagkans door een paar potten te vullen. Zet ze in de vensterbank en geef regelmatig water en aandacht!

Download als pdf
GROEP 3 & 4 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Pootjes in actie!

Bewegen is goed voor je, zeker als je het buiten in de natuur doet. Beweging is goed voor je gezondheid. Als je beweegt word en blijf je fit! Dieren bewegen ook: ze vliegen, springen, kruipen, sluipen, rennen…. Kun jij dat ook?

Kinderen ontdekken en leren:
• dat dieren bewegen op verschillende manieren
• dat je kunt leren, spelen en bewegen in het bos
• dat je van bewegen lekker moe wordt

Hoe ziet de les eruit? 
De educatief medewerker start met de hele groep. Eerst wordt er geoefend: vliegen als een vogel, springen als een kikker, kruipen als een….. Daarna gaan de kinderen in groepjes op pad. Onderweg worden er al een paar beweegspelletjes gedaan. Op mooie plekken in het bos, waar ook stuifduinen zijn en spannende hooggelegen slingerpaadjes, worden opdrachten uitgevoerd die te maken hebben met het bewegen van dieren. De pootjes komen in actie!

Locatie   Het erf van Natuurcentrum De Maashorst.

Wanneer? Lente en zomer, op de ochtenden.

Kosten €2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk

Veel mensen bewegen te weinig, ook kinderen. Overgewicht is een groot probleem. Bewegen is noodzakelijk als je gezond en fit wilt zijn. Bespreek van tevoren op school waarom het belangrijk is dat je dagelijks matig-intensief beweegt. Hoe krijgen we kinderen in beweging? Door lekker te spelen in het bos! Bij deze activiteit gaan de kinderen naar een fijne plek in De Maashorst, waar kinderen vanzelf gaan rennen, klimmen, kruipen en rollen. De opdrachten gaan over de manier waarop dieren in de natuur bewegen. Bespreek op school op welke manier verschillende dieren beweregen.
Organisatorisch

Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief. De activiteit vindt geheel buiten plaats, dus laat kinderen geschikte kleding en schoenen aantrekken. Bij erg slecht weer: neem even contact op om te overleggen. Deze activiteit kan nl. indien nodig verzet worden.

 

Afronding
Het is leuk om na afloop een gymles te besteden aan dit onderwerp. Ook op het schoolplein kunnen de pootjes in actie komen. Laat kinderen om de beurt het bewegen als een dier voordoen en laat iedereen het nadoen.

Download als pdf
GROEP 5 & 6 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Diersporen

Mensen willen van de ene plaats naar de andere plaats kunnen rijden. En dieren willen van het ene gebied naar het andere gebied kunnen lopen, zwemmen of kruipen. Hoe gaat dat samen?
Veel dieren verongelukken bij het oversteken, vooral egels zie je vaak langs de weg liggen.
De natuurgebieden De Maashorst en Herperduin zijn door wegen van elkaar gescheiden. Als we ecoducten bouwen, kunnen dieren veilig onze wegen oversteken.
Er zijn verschillende soorten ecoducten. Je moet weten welke dieren hier leven, om het juiste ecoduct te kunnen kiezen. Hoe komen we daar achter? De meeste dieren zijn schuw en laten zich niet zien. Toch laten dieren hun sporen na. Daar gaan we naar op zoek.

Kinderen ontdekken en leren:
  • dat je door sporenonderzoek de aanwezigheid van diersoorten kunt vaststellen
  • kinderen leren over ecoducten, faunatunnels, boombruggen en ecoduikers

Kinderen staan stil bij de gevolgen van de aanleg van wegen voor dieren in de natuur.
Hoe ziet de les eruit?
In deze les komen activiteiten rond het thema diersporen aan bod. Na een inleiding in het lokaal mogen de kinderen een pootafdruk maken van gips. Vervolgens gaan ze in het bos op zoek naar diersporen. Daar hebben ze opdrachtbladen bij nodig die van tevoren op school zijn geprint.

Locatie
Hooge Vorssel

Wanneer
november tot half februari

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.
Inhoudelijk
Tijdens de les gaan de leerlingen spoorzoeken. Door sporen te vinden en te herkennen, kun je ontdekken welke dieren in een gebied wonen. Waarom is dat belangrijk? Er worden ecoducten voor dieren aangelegd. Zo kunnen dieren zonder gevaar van het ene gebied naar het andere gebied komen. Veel dieren komen nu om in het verkeer. Met dit filmpje kunt u de leerlingen laten zien wat een ecoduct is en waarom dit nodig is.

Wilt u een ecoduct in het echt bekijken met de klas? Organiseer dan een fietstochtje naar ecoduct Slabroek, A50 Noord-Brabant tussen Oss en Uden bij Nistelrode. De brug is 10 meter breed met een fietspad en wordt gebruikt door dassen en reeën.

Bespreek de verschillende sporen vooraf in de klas!
Pootafdrukken, vraatsporen.

Organisatorisch
Op school maakt u maximaal 6 groepjes van 4-6 kinderen. Bij ieder groepje moet gedurende het bezoek aan het natuurcentrum een begeleidende volwassene zijn. Bespreek met de begeleiders van tevoren de gang van zaken. Laat hen zorgen voor een horloge en geschikte kleding. Maak eventueel gebruik van de begeleidersbrief.

Bij deze les heeft u werkbladen nodig die u van tevoren op school voor de kinderen print en meeneemt naar het natuurcentrum. Als deze bladen niet (meer) op school zijn, stuur dan een berichtje naar info@natuurcentrum demaashorst.nl en u krijgt de bladen per omgaande via de mail toegestuurd.

Meenemen
Voor ieder kind:
  • Werkblad
  • Een boterkuipje (500 gr.) of yoghurtbeker (0.5 l.)
  • Een plastic tas
Afronding
Vonden de kinderen het leuk om dierensporen te zoeken? Wat vinden ze van de oplossing in de vorm van ecoducten voor de dieren?

Als er straks een ecoduct is gemaakt, wil je natuurlijk weten welke dieren het gebruiken. Dat kan door diersporen te zoeken, maar ook door een cameraatje op te hangen. De camera’s gaan vanzelf aan als er beweging is.

In het bos hebben de leerlingen sporen van dieren ontdekt. De dieren zelf zijn helaas niet vaak te zien. Bekijk daarom een paar prachtige filmpjes van dieren die in De Maashorst voorkomen. Vooral het filmpje van de mol is erg bijzonder, ‘wildlife in the Maashorst’!

Download als pdf
GROEP 7 & 8 LESINHOUD LESACTIVITEIT SCHOOLVOORBEREIDING NA AFLOOP OP SCHOOL

Milieu

In de natuur is afval voedsel. Kleine bodemdiertjes, schimmels en bacteriën verwerken het natuurlijke afval tot voedsel voor bomen en planten. Beetje zon erbij, en de kringloop is rond. Afval is voedsel, met de zon als oneindige bron van energie die dit proces laat werken.
Waarin is menselijk afval anders dan natuurlijk afval? Maken wij onze spullen zo, dat we de grondstoffen opnieuw kunnen gebruiken? Zou dat beter kunnen? Door proefjes te doen ontdekken de leerlingen meer over grondstoffen, recycling en energie.

Kinderen ontdekken en leren:
  • over de voedselkringloop
  • met zorg om te gaan met de natuur, in relatie tot afval

Kinderen denken na over duurzaamheid wat betreft grondstoffen en energie.

Hoe ziet de les eruit?
Na een korte inleiding volgen de kinderen in groepjes hun eigen route langs een circuit met opdrachten.

Locatie
Leslokaal Natuurcentrum De Maashorst, alleen op ochtenden

Wanneer
januari tot half februari

Kosten
€2,00 per leerling met een minimumbedrag van €50,00 per groep.

Inhoudelijk
Schone energiebronnen
Geef de kinderen achtergrondinformatie over schone energiebronnen. Schone energie wordt gemaakt van energiebronnen die niet opraken en geen luchtvervuiling veroorzaken. De meest bekende soorten energie zijn: energie gemaakt met zonlicht, energie gemaakt met wind en energie gemaakt met hulp van waterkracht.

Windwagen ontwerpen
Maak met de kinderen een windwagentje op wielen. Belangrijk!: neem per groepje één windwagentje mee naar Natuurcentrum De Maashorst voor een testrit. Anders kan de opdracht niet uitgevoerd worden.

Het karretje:
  • mag maximaal 15 cm lang en 10 cm breed zijn.
  • moet een zeil hebben, dat er afgehaald kan worden.
  • moet aan de voorkant een (schroef)oogje hebben, waar iets aangehaakt kan worden .
  • moet soepel kunnen rijden.

In het natuurcentrum zal dat karretje op verschillende manieren aan het rijden worden gebracht.

Dit korte filmpje sluit aan op de les in Natuurcentrum De Maashorst. Het laat zien wat je allemaal met windenergie kunt doen.

Op deze website is informatie te vinden over het recyclen van plastic.
Afronding
Proefje
De les op het centrum gaat over afval, hergebruik en energie. Het verteren van natuurlijk afval gaat langzaam.

Wat gebeurt er als je een klokhuis weggooit? Probeer het uit. Leg een klokhuis onder een struikje op de aarde. Kies een plekje waar de grond ‘leeft’. Leg er een omgekeerd bakje met daar bovenop een steen. Plus een briefje met de datum. Kijk zo nu en dan wat er met het klokhuis gebeurt. In de winter gaat het langzaam, in de zomer is het klokhuis na een paar weken al verteerd.
Vertel de leerlingen over de vertering van natuurlijk afval. Wie recyclet het klokhuis? In de natuur worden voedingsstoffen opnieuw gebruikt. Kleine bodemdiertjes, schimmels en bacteriën leven van natuurlijk afval. Ze maken het kleiner en kleiner. Tot de voedingsstoffen weer in regenwater kunnen oplossen en door de wortels van bomen en planten worden opgenomen.

Rekenen

Nemen de leerlingen hun sap of melk in drinkpakjes mee naar school? Reken dan samen uit hoeveel drinkpakjes de klas per jaar als afval weggooit.

Scholen die recyclen belangrijk vinden, kunnen meedoen met het inzamelen van batterijen. www.batteryworld.nl

Download als pdf
Terug naar Het Lespakket       Terug naar boven